Lịch sử giải UEFA Nations League là câu chuyện về một bước ngoặt quan trọng trong cách tổ chức các giải đấu cấp đội tuyển quốc gia tại châu Âu. Ra đời với mục tiêu thay thế những trận giao hữu kém hấp dẫn, UEFA Nations League đã mang đến một sân chơi cạnh tranh hơn, nơi các đội tuyển được thi đấu với những đối thủ có trình độ tương đồng. Kể từ khi chính thức khởi tranh, giải đấu này không chỉ làm thay đổi lịch thi đấu quốc tế mà còn tạo ra động lực mới cho các đội tuyển trong hành trình chinh phục danh hiệu, cải thiện thứ hạng và khẳng định vị thế trên bản đồ bóng đá châu Âu. Việc tìm hiểu lịch sử giải UEFA Nations League sẽ giúp người hâm mộ hiểu rõ hơn về lý do ra đời, quá trình phát triển cũng như tầm ảnh hưởng ngày càng lớn của giải đấu này đối với bóng đá hiện đại.
Lịch sử giải UEFA Nations League
UEFA Nations League là một trong những cải tổ quan trọng nhất của bóng đá châu Âu trong thế kỷ 21. Dù chỉ mới ra đời từ năm 2018, giải đấu này đã nhanh chóng định hình lại cách các đội tuyển quốc gia thi đấu trong quãng thời gian quốc tế, thay thế phần lớn những trận giao hữu thiếu sức hút bằng các cuộc đối đầu mang tính cạnh tranh thực sự.
UEFA Nations League là giải đấu bóng đá quốc tế dành cho các đội tuyển quốc gia nam thuộc 55 liên đoàn thành viên UEFA. Mục tiêu cốt lõi của giải là nâng cao chất lượng các trận đấu quốc tế, tạo ra sự công bằng về trình độ giữa các đội tuyển và gia tăng giá trị thương mại cho bóng đá cấp độ đội tuyển.
Mùa giải đầu tiên khởi tranh vào tháng 9 năm 2018, với Vòng chung kết được tổ chức tại Bồ Đào Nha vào tháng 6 năm 2019. Kể từ đó, UEFA Nations League đã trở thành một phần cố định trong lịch thi đấu quốc tế của FIFA, đồng thời liên kết chặt chẽ với vòng loại EURO và World Cup.
Quá trình hình thành và thông qua
Chuyên gia TX88 chia sẻ: Ý tưởng về một giải đấu quốc tế mới cho các đội tuyển châu Âu không phải là điều mới mẻ. Ngay từ năm 1999, UEFA đã bắt đầu nghiên cứu các phương án nhằm thay thế các trận giao hữu quốc tế vốn bị đánh giá là kém hấp dẫn và thiếu tính cạnh tranh.
Năm 2001, UEFA từng đề xuất ba mô hình giải đấu khác nhau, với kế hoạch tổ chức trong giai đoạn 2004–2007. Tuy nhiên, do vướng mắc về lịch thi đấu và lợi ích giữa các bên, các đề xuất này không được triển khai.
Phải đến tháng 10 năm 2013, ý tưởng mới thực sự được hồi sinh khi Chủ tịch Liên đoàn bóng đá Na Uy Yngve Hallén xác nhận UEFA đang tiến hành đàm phán để tạo ra một giải đấu quốc tế thứ ba, bên cạnh World Cup và EURO.
Tháng 3 năm 2014, Tổng thư ký UEFA khi đó là Gianni Infantino khẳng định Nations League sẽ giúp các đội tuyển có thứ hạng thấp được thi đấu với những đối thủ phù hợp hơn, thay vì liên tục chạm trán các “ông lớn” trong các trận giao hữu một chiều.
Những người Đăng Nhập TX88 chia sẻ: Giải đấu chính thức được thông qua tại Đại hội UEFA lần thứ XXXVIII ở Astana (Kazakhstan) vào ngày 27/3/2014, với sự đồng thuận của toàn bộ 54 liên đoàn thành viên thời điểm đó.
Thể thức ban đầu của UEFA Nations League
Khi ra mắt, 55 đội tuyển quốc gia châu Âu được phân chia thành bốn hạng đấu dựa trên bảng xếp hạng thành tích:
- Hạng A: 12 đội
- Hạng B: 12 đội
- Hạng C: 15 đội
- Hạng D: 16 đội
Các đội thi đấu vòng tròn hai lượt sân nhà – sân khách trong bảng. Đội đứng đầu mỗi bảng Hạng A giành quyền vào Vòng chung kết Nations League để tranh chức vô địch.
Song song với cuộc đua danh hiệu, cơ chế thăng hạng và xuống hạng được áp dụng nhằm duy trì động lực thi đấu cho mọi đội tuyển, bất kể họ đang ở cấp độ nào.
Điều chỉnh lớn từ mùa giải 2020–21
Sau mùa giải đầu tiên, UEFA tiến hành cải tổ mạnh mẽ từ mùa 2020–21. Theo đó, Hạng A, B và C đều nâng lên 16 đội, trong khi Hạng D giảm xuống còn 7 đội.
Số trận đấu mang tính cạnh tranh tăng từ 142 lên 168, qua đó gia tăng đáng kể giá trị thương mại, bản quyền truyền hình và sức hút với người hâm mộ.
Một điểm đáng chú ý khác là việc các trận đấu cuối cùng trong cùng bảng thường diễn ra đồng thời, nhằm đảm bảo tính công bằng và hạn chế yếu tố toan tính chiến thuật.
Vòng chung kết và thể thức mới từ mùa 2024–25
Bắt đầu từ mùa giải 2024–25, UEFA áp dụng vòng tứ kết cho Hạng A. Các đội nhất bảng sẽ gặp các đội nhì bảng ở bảng khác theo thể thức hai lượt đi – về, trước khi xác định bốn đội vào Vòng chung kết.
Song song đó, hệ thống play-off thăng hạng và xuống hạng giữa các hạng đấu cũng được hoàn thiện, giúp Nations League trở thành một cấu trúc thi đấu khép kín, liên tục và có tính kế thừa cao.
Liên kết với EURO và World Cup
UEFA Nations League không chỉ là một giải đấu độc lập, mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc phân bổ suất tham dự EURO và FIFA World Cup, đặc biệt thông qua các vòng play-off.
Tại World Cup 2026, bốn đội tuyển có thành tích tốt nhất tại Nations League nhưng không đứng trong top 2 vòng loại sẽ có cơ hội bước vào vòng play-off, qua đó gia tăng cơ hội cho các đội tuyển trung bình và yếu.
Cúp vô địch và bản sắc giải đấu
Cúp UEFA Nations League được chế tác từ bạc sterling, cao 71 cm, nặng 7,5 kg, đại diện cho toàn bộ các hiệp hội thành viên UEFA – biểu trưng cho sự đoàn kết và cạnh tranh công bằng của bóng đá châu Âu.
Ảnh hưởng và phản ứng
Nations League nhận được nhiều sự ủng hộ nhờ loại bỏ các trận giao hữu kém hấp dẫn. Tuy nhiên, giải đấu cũng vấp phải chỉ trích từ một số cầu thủ và HLV do lịch thi đấu dày đặc và nguy cơ chấn thương.
Dù vậy, không thể phủ nhận rằng UEFA Nations League đã tạo ra một mô hình mới, đủ sức ảnh hưởng để CONCACAF và AFC học hỏi, qua đó khẳng định vị thế của châu Âu trong việc đổi mới cấu trúc bóng đá quốc tế.
Lịch sử giải UEFA Nations League là minh chứng rõ nét cho nỗ lực đổi mới của bóng đá châu Âu nhằm nâng cao chất lượng thi đấu giữa các đội tuyển quốc gia. Từ một ý tưởng mang tính cải tổ, giải đấu đã nhanh chóng khẳng định vị thế khi tạo ra những trận cầu cạnh tranh, hấp dẫn và giàu tính chuyên môn, đồng thời mang lại cơ hội công bằng hơn cho các đội bóng ở nhiều cấp độ khác nhau.
