Trong bóng đá hiện đại, chỉ một khoảnh khắc trong vòng cấm cũng có thể thay đổi hoàn toàn cục diện trận đấu. Trong số các quyết định của trọng tài, phạt đền luôn là tình huống tạo ra áp lực lớn nhất cho cả cầu thủ lẫn người hâm mộ. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu đầy đủ luật phạt đền theo quy định mới nhất, đặc biệt là sự khác nhau giữa sân 11 người và sân 5 người (futsal). Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết phạt đền là gì, các tình huống dẫn đến penalty và những cập nhật quan trọng theo luật phạt đền bóng đá hiện hành.
Phạt đền là gì? Khi nào được hưởng phạt đền?
Theo S666, phạt đền (penalty) là hình thức đá phạt trực tiếp được trao cho đội tấn công khi cầu thủ phòng ngự phạm lỗi trong khu vực cấm địa của đội mình. Đây là một trong những cơ hội ghi bàn rõ ràng nhất vì chỉ có một cầu thủ đối mặt với thủ môn.
- 11m đối với sân 11 người.
- 6m đối với sân 5 người (futsal).
Các lỗi phổ biến dẫn đến phạt đền gồm:
- Đá, đạp hoặc truy cản đối phương trái phép trong vòng cấm.
- Kéo áo, đẩy người khiến cầu thủ tấn công mất lợi thế.
- Dùng tay chơi bóng không hợp lệ (trừ thủ môn trong khu vực cho phép).
- Ngăn cản cơ hội ghi bàn rõ ràng bằng hành vi phạm luật.
Điều quan trọng cần nhớ: vị trí phạm lỗi quyết định việc có thổi phạt đền hay không. Nếu hành vi xảy ra trong vòng cấm của đội phòng ngự, trọng tài sẽ chỉ tay vào chấm phạt đền.
Luật phạt đền theo quy định mới nhất
Theo Luật 14 trong bộ luật thi đấu do FIFA và IFAB ban hành, phạt đền được thực hiện theo những nguyên tắc nghiêm ngặt nhằm đảm bảo công bằng:
- Bóng phải được đặt cố định trên chấm phạt đền.
- Trọng tài xác định rõ cầu thủ thực hiện cú sút.
- Thủ môn phải đứng trên vạch vôi, ít nhất một phần của một chân chạm hoặc thẳng hàng với vạch cầu môn khi bóng được đá.
- Các cầu thủ khác phải đứng ngoài vòng cấm, phía sau chấm phạt và cách tối thiểu 9,15m.
Nếu cầu thủ tấn công hoặc thủ môn vi phạm luật trước khi bóng được đá, trọng tài có thể cho đá lại hoặc xử phạt gián tiếp tùy tình huống.
Luật phạt đền sân 11 người
Theo tham khảo từ những người tham gia s666vn.blog, ở bóng đá 11 người, chấm phạt đền nằm cách khung thành 11m. Đây là khoảng cách tiêu chuẩn được áp dụng trong mọi giải đấu chuyên nghiệp.
- Lỗi phải xảy ra trong khu vực 16m50.
- Thủ môn chỉ được di chuyển ngang trên vạch cầu môn trước khi bóng rời chân cầu thủ.
- Cầu thủ đá phạt không được chạm bóng lần thứ hai nếu chưa có cầu thủ khác chạm vào.
Trong trường hợp bóng bật ra từ thủ môn hoặc xà ngang, cầu thủ có thể đá bồi nếu bóng vẫn còn trong cuộc. Tuy nhiên, nếu người sút vô tình đá trượt và chạm bóng hai lần liên tiếp, đội đối phương sẽ được hưởng quả phạt gián tiếp.
Luật phạt đền sân 5 người (Futsal)
Futsal có những điều chỉnh riêng phù hợp với diện tích sân nhỏ và nhịp độ nhanh:
- Chấm phạt đền cách khung thành 6m.
- Nếu đội phạm 5 lỗi tổng hợp trong một hiệp, từ lỗi thứ 6 sẽ bị phạt quả đá 10m (không cần hàng rào).
- Thủ môn phải đứng trên vạch vôi và không được di chuyển lên trước.
Do tính chất tốc độ cao của futsal, các lỗi trong vòng cấm thường bị xử lý nghiêm khắc hơn để đảm bảo tính an toàn và công bằng.
Quy định dành cho thủ môn khi đối mặt phạt đền
Thủ môn là nhân vật chịu áp lực lớn nhất trong tình huống penalty. Theo luật hiện hành:
- Ít nhất một chân phải chạm hoặc thẳng hàng với vạch cầu môn khi bóng được đá.
- Không được bước hẳn lên phía trước trước thời điểm sút.
- Được phép di chuyển ngang và nhảy sang hai bên.
Nếu thủ môn cản phá thành công nhưng vi phạm vị trí, cú đá có thể bị thực hiện lại. Trong trường hợp tái phạm nhiều lần, thủ môn có thể bị cảnh cáo.
Những tình huống gây tranh cãi
Penalty thường đi kèm tranh cãi, đặc biệt trong thời đại VAR:
- Chạm tay trong vòng cấm: Luật hiện nay đánh giá dựa trên việc tay có mở rộng bất thường hay tạo lợi thế phòng ngự hay không.
- Thủ môn rời vạch sớm: VAR có thể yêu cầu đá lại nếu phát hiện vi phạm rõ ràng.
- Động tác giả khi chạy đà: Cầu thủ được phép dừng lại trong quá trình chạy đà, nhưng không được giả sút sau khi đã hoàn tất động tác.
Việc cập nhật và hiểu đúng luật phạt đền giúp người xem tránh hiểu nhầm trước những quyết định gây tranh luận.
Phạt đền trong loạt sút luân lưu
Loạt sút luân lưu được áp dụng khi hai đội hòa nhau sau thời gian thi đấu chính thức (và hiệp phụ nếu có). Đây là phương thức xác định đội chiến thắng trong các trận đấu loại trực tiếp.
- Mỗi đội thực hiện 5 lượt sút đầu tiên.
- Nếu vẫn hòa, hai đội tiếp tục đá từng lượt một cho đến khi có kết quả chênh lệch.
- Chỉ những cầu thủ còn trên sân khi kết thúc hiệp phụ mới được tham gia.
Bàn thắng từ loạt luân lưu không được tính vào tổng số bàn thắng của trận đấu mà chỉ dùng để xác định đội đi tiếp.
Lưu ý quan trọng khi thực hiện phạt đền
- Cầu thủ phải thực hiện cú sút về phía trước.
- Không được có hành vi phi thể thao nhằm đánh lừa trọng tài.
- Phải chờ hiệu lệnh còi của trọng tài trước khi đá.
- Không được chạm bóng lần hai nếu chưa có cầu thủ khác chạm vào.
Vi phạm có thể khiến bàn thắng không được công nhận hoặc bị xử phạt gián tiếp.
Lịch sử hình thành và thay đổi của luật phạt đền
Phạt đền được đưa vào luật bóng đá từ năm 1891 nhằm xử lý các hành vi ngăn cản cơ hội ghi bàn rõ ràng. Qua hơn một thế kỷ, luật đã có nhiều điều chỉnh đáng chú ý:
- Áp dụng VAR để tăng độ chính xác.
- Quy định rõ vị trí chân của thủ môn trên vạch vôi.
- Siết chặt cách đánh giá lỗi chạm tay trong vòng cấm.
- Chuẩn hóa quy trình thực hiện loạt sút luân lưu.
Những thay đổi này phản ánh nỗ lực không ngừng nhằm giữ vững sự công bằng trong bóng đá hiện đại.
Luật phạt đền là một phần cốt lõi của bóng đá, có thể định đoạt kết quả trận đấu chỉ trong vài giây. Việc hiểu rõ phạt đền là gì, quy định ở sân 11 người và sân 5 người, cũng như các điểm mới trong luật hiện hành sẽ giúp cầu thủ thi đấu đúng luật và người hâm mộ theo dõi trận đấu chính xác hơn. Trong thế giới bóng đá, nơi từng khoảnh khắc đều có thể làm nên lịch sử, một quả phạt đền luôn mang ý nghĩa đặc biệt và đòi hỏi sự chuẩn xác tuyệt đối.
